Uluslararası Para Fonu (IMF), serbest yatırım fonlarının küresel piyasalardaki artan rolünün, finansal stres dönemlerinde fiyat dalgalanmalarını ve likidite sorunlarını artırabileceği konusunda uyarıda bulundu.
IMF, 13 Ekim'de yayımlanacak Küresel Finansal İstikrar Raporu'nun “Serbest Yatırım Fonları ve Finansal İstikrar” başlıklı bölümünde, bu fonların son yıllarda küresel finansal sistem içindeki öneminin belirgin bir şekilde arttığını vurguladı. 2013 yılında yaklaşık 4 trilyon dolar olan fonların brüt varlıklarının 2026'nın başında yaklaşık 13 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.
Serbest yatırım fonlarının piyasalardaki etkisinin, normal koşullar altında likidite ve piyasa işleyişine olumlu katkılar sağladığı ifade edilirken, piyasa koşullarının kötüleştiği zaman bu durumun finansal kırılganlıkları artırabileceği belirtildi. Yüksek kaldıraç kullanımı, zayıf finansman yapıları ve aynı tür yatırım pozisyonlarına yoğunlaşmanın risk unsurları arasında yer aldığı kaydedildi.
Raporda, serbest yatırım fonlarının finansal stres dönemlerinde pozisyonlarını topluca azaltmasının piyasalardaki dalgalanmaları daha da şiddetlendirebileceği ifade edildi. Yatırımcıların eş zamanlı olarak fonlardan çıkış yapmaları durumunda, fonların varlıklarını satmak zorunda kalabileceği ve bu durumun fiyatlarda bozulmalara ve piyasa likiditesinde baskılara yol açabileceği belirtildi.
IMF, serbest yatırım fonlarının finansal piyasalardaki etkisinin özellikle devlet tahvilleri piyasasında belirginleştiğini de vurguladı. 2025 yılı itibarıyla bu fonların ABD Hazine tahvillerinin yaklaşık yüzde 9'unu elinde bulunduracağı öngörülüyor. Diğer finansal araçlardan farklı olarak, serbest yatırım fonlarının yatırım ve borçlanma konusunda daha az kısıtlamaya tabi olduğu, bu esnekliğin fonlara likit olmayan varlıklara yatırım yapma, yüksek kaldıraç kullanma ve yatırım pozisyonlarını hızla değiştirme imkanı sağladığı ifade edildi.
IMF, finansal sistemdeki potansiyel risklerin daha iyi izlenebilmesi için mevcut veri eksikliklerinin giderilmesi ve risk izleme faaliyetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Fonların yoğunlaştığı işlemlerle eş zamanlı olarak kaldıraç azaltımından kaynaklanabilecek risklerin hedefe yönelik önlemlerle yönetilmesi gerektiği kaydedildi. IMF, serbest yatırım fonlarının sağladığı esnekliğin normal piyasa koşullarında likidite, fiyat keşfi ve risk dağılımını destekleyebileceğini, ancak piyasalarda yaşanacak sert bozulmaların finansal şokların daha geniş kesimlere yayılmasına neden olabileceğini vurguladı.
